Regina Barzilay ve Jim Collins Yapay Zeka Destekli Antibiyotik Keşifleri ile Pritzker Ödülü'nü Kazandı
Kaynak: news.mit.edu ·
Regina Barzilay ve James Collins, yapay zeka destekli antibiyotik keşifleri ve biyomühendislikle antibiyotiğe dirençli patojenlere karşı yürttükleri ortak çalışmalar nedeniyle 2026 Pritzker Yapay Zeka ve Bilim Araştırma Mükemmelliği Ödülü'ne layık görüldü. İkili, 2.500 molekül ile eğitilen derin öğrenme modelleri sayesinde yıllar süren keşif süreçlerini haftalara indirerek halicin ve abaucin gibi yeni nesil antibiyotik adaylarını ortaya çıkardı. Araştırmacılar, bu başarıların yapay zekanın keşif aracından ziyade bir tasarım aracına evrildiğini gösterdiğini vurguluyor.
Neden önemli?
Geleneksel deneme-yanılma yöntemlerine dayanan yavaş ve pahalı antibiyotik keşif süreçlerini hızlandıran bu çalışmalar, küresel antimikrobiyal direnç krizine karşı etkili bir çözüm sunuyor.
Bununla neler yapılabilir?
- Olası kullanım: Derin öğrenme modelleriyle taranan binlerce molekül arasından ilaç direnci gösteren süperbakterilere karşı etkili yeni bileşiklerin hızla tespit edilmesi.
- Olası kullanım: Tek bir bakteri türüne odaklanan dar spektrumlu antibiyotikler tasarlanarak yararlı bağırsak bakterilerinin korunması ve direnç gelişiminin en aza indirilmesi.
Somut sonuçlar ve kanıtlar
- 2.500 molekül ile eğitilen derin öğrenme modeli, daha önce diyabet ilacı olarak incelenen halicin adlı geniş spektrumlu antibiyotiği belirledi ve bu molekül Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii ve Mycobacterium tuberculosis gibi süperbakterileri öldürme yeteneği gösterdi. (Kaynak)
- Yıllarca süren antibiyotik keşif süreci yapay zeka ile sadece birkaç hafta içinde tamamlandı. (Kaynak)
Sınırlar ve açık kalan sorular
İlaç keşif sürecinde henüz erken aşamalarda olunup sürecin tamamının değil yalnızca bazı kısımlarının otomatize edilebildiği belirtilmektedir.